كردند و گفتند : به او بگو كه خود را نشان دهد . خداوند فرمود : به كوه بنگريد ، چون آنان كلام خدا را از شش جهت شنيدند . حضرت موسى اين سؤال را كرد و مورد عقاب قرار گرفت و خدا فرمود : تا نميرى ، مرا نخواهى ديد ؛ ولى اگر مىخواهى در دنيا مرا ببينى ، به كوه نظر كن ! اگر مستقر و پابرجا ماند ، مرا خواهى ديد . تجلى خدا بر كوه موجب متلاشى شدن آن شد و او نيز توبه نمود . در كشف الاسرار آمده است : كه چون موسى به مقام قرب رسيد ، از جليل ندا رسيد يا « ميشا - موسى » ؛ موسى چون اين سخن شنيد گفت : چه كسى با اين سخن عبرانى با من سخن مىگويد ؟ جواب آمد : « انّى انا اللّه ربّ العالمين » و تورات بر او نازل شد . در اينجا ، موسى از خدا خواست : « ارنى » ، خدا فرمود : « لن ترانى » . لن نفى آخرت نيست . گفت : اكنون نمىبينى ، اگر مىخواهى در دنيا ببينى ، به كوه نگاه كن . اگر كوه تحمّل آن را داشت ، تو نيز مىتوانى او را ببينى . « 1 » 2 . نحوه رؤيت امام مرحوم علامه طباطبائى ، اين نحوهء رؤيت را قطعىترين و روشن‌ترين مراحل علم مىداند و حقيقت اين علم را علم ضرورى مىداند ؛ مثل اينكه ، با علم ضرورى مىدانيم كه فلان شهر در دنيا وجود دارد ، ولى هرگز آن را نديده‌ايم و اين دانستن را هم رؤيت نمىناميم ، اما در معلومات خود مىگوييم من خودم را مىبينم كه منم يا نسبت به فلانى ارادت دارم ، اين ديدن نه از طريق حسّ است و نه از طريق فكر . « 2 » اين قسم از معلومات تعبير به رؤيت شده است ، پس خدا در رؤيت خود رؤيتى را اثبات كرده است كه حسّى و فكرى نيست ، درك حضورى است . از اين جهت خواجه در تعريف لحظ فرمود : اللحظ لمح مسترق . « لحظ » نگاهى پنهانى است و ديده را از اغيار فروبستن ، كه بر سه درجه است : و هو فى هذا الباب على ثلاث درجات : الدرجه الاولى : ملاحظه الفضل سبقا ، و هى تقطع طريق السئوال ، الا ما استحقّته من

--> ( 1 ) . كشف الاسرار و عدّة الابرار ، جلد 3 ، ص 725 . ( 2 ) . تفسير الميزان ، ج 16 ، ص 90 - 81 .